Erken gebelik
Dış Gebelik Nedir, Belirtileri Nelerdir?
Dış gebelik erken fark edildiğinde çok daha kolay yönetilir. Bu yüzden belirtilerini bilmek önemli.
Doç. Dr. Selin Aydınlı tarafından tıbbi olarak incelendi
8 dakika okuma 4 kaynak
Normal bir gebelikte döllenmiş yumurta fallop tüpünden geçerek rahme ulaşır ve rahim duvarına tutunur. Dış gebelikte ise yumurta rahme ulaşamadan başka bir yere, çoğunlukla fallop tüpüne tutunur.
Tüp, büyüyen bir gebeliği taşıyacak yapıda değil. Bu yüzden dış gebelik sağlıklı bir şekilde devam edemez ve fark edilmezse ciddi iç kanamaya yol açabilir.
Bu yazı bir tanı ya da tedavi rehberi değil. Dış gebeliğin ne olduğunu, hangi belirtilerin dikkat gerektirdiğini ve tanının nasıl konduğunu anlatıyor.
Dış gebelik nedir?
Tıp dilinde ektopik gebelik olarak adlandırılır. Ektopik, “olması gereken yerin dışında” anlamına gelir.
Dış gebeliklerin büyük çoğunluğu fallop tüpünde yerleşir. Daha nadir olarak yumurtalık, rahim ağzı, karın boşluğu ya da önceki sezaryen kesisinin bulunduğu bölge gibi yerlerde görülebilir.
| Normal gebelik | Dış gebelik | |
|---|---|---|
| Tutunma yeri | Rahim iç duvarı | Rahim dışında, çoğunlukla tüp |
| Gebelik testi | Pozitif | Pozitif |
| Ultrasonda rahim içi kese | Görülür | Görülmez |
| Devam edebilir mi | Evet | Hayır |
Gebelik testi dış gebelikte de pozitif çıkar. Gebeliğin yerini yalnızca ultrason gösterir.
Dış gebelik neden olur?
Çoğu zaman döllenmiş yumurtanın tüp içindeki ilerleyişi yavaşlar ya da engellenir. Tüpte daha önce oluşmuş hasar ya da yapışıklıklar bunun başlıca nedenidir.
Dış gebeliklerin önemli bir kısmında ise hiçbir risk faktörü bulunmaz. Yani dış gebelik yaşamak, yanlış bir şey yaptığın anlamına gelmez.
Riski artırdığı bilinen durumlar:
- Daha önce dış gebelik geçirmiş olmak
- Fallop tüplerine yönelik geçirilmiş ameliyatlar
- Geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar
- Tüp bebek gibi yardımcı üreme yöntemleriyle gebelik
- Rahim içi araç takılıyken gebe kalmak
- Sigara kullanımı
- İleri anne yaşı
Dış gebelik belirtileri nelerdir?
Belirtiler genellikle gebeliğin 4 ile 12. haftaları arasında ortaya çıkar. Bazı kadınlarda hiçbir belirti olmadan rutin bir ultrasonda fark edilir.
Erken belirtiler normal bir gebeliğin ya da düşüğün belirtileriyle karışabilir. Bu yüzden gebelik testi pozitifken aşağıdaki şikayetlerin olması değerlendirme gerektirir.
- Tek taraflı karın ya da kasık ağrısı:Hafif başlayıp giderek artabilir, sürekli ya da ara ara olabilir.
- Anormal vajinal kanama:Adet kanamasından farklı, genellikle daha koyu ve sulu olabilir. Bazen adet sanılabilir.
- Omuz ucu ağrısı:Karın içinde kanama olduğunda diyaframı tahriş edebilir ve ağrı omuz ucuna yansır. Bu önemli bir uyarı işaretidir.
- Tuvalette rahatsızlık:Dışkılama ya da idrar yaparken ağrı veya baskı hissi olabilir.
- Baş dönmesi ve halsizlik:İç kanama nedeniyle tansiyon düşebilir.
Dış gebelik nasıl anlaşılır?
Tanı genellikle iki incelemenin birlikte değerlendirilmesiyle konur.
- Vajinal ultrason:Rahim içinde gebelik kesesinin olup olmadığına ve tüplerde bir kitle bulunup bulunmadığına bakılır.
- Kan testi:Kandaki hCG düzeyi ölçülür. Tek bir değerden çok, genellikle 48 saat arayla yapılan ölçümlerin değişimi değerlendirilir.
Gebeliğin çok erken olduğu dönemlerde ultrasonda henüz hiçbir şey görülmeyebilir. Bu durumda hekimin, tablonun netleşmesi için belirli aralıklarla kontrol isteyebilir. Bu bekleme sürecinde belirtilerin artarsa kontrol tarihini beklememelisin.
Tedavi ve sonrası
Dış gebelikte tedavi yöntemine; gebeliğin yerine, büyüklüğüne, hCG düzeyine ve genel durumuna göre hekim karar verir. Bazı durumlarda yakın izlem, bazı durumlarda ilaç tedavisi, bazı durumlarda ise cerrahi girişim uygulanır.
Tedavinin ayrıntıları kişiye özel olduğu için burada yöntem ya da ilaç önermiyoruz.
Dış gebelik geçirmek, ileride sağlıklı bir gebelik yaşayamayacağın anlamına gelmez. Dış gebelik geçiren kadınların çoğu sonrasında normal gebelikler yaşar. Bir sonraki gebeliğinde erken dönemde hekimine başvurman, gebeliğin yerinin erkenden doğrulanmasını sağlar.
Sıkça sorulan sorular
Dış gebelikte gebelik testi pozitif çıkar mı?
Evet. Gebelik testi hCG hormonunu ölçer ve dış gebelikte de bu hormon üretilir. Testin pozitif olması gebeliğin rahim içinde olduğunu göstermez, bunu yalnızca ultrason gösterebilir.
Dış gebelik kaçıncı haftada anlaşılır?
Belirtiler genellikle 4 ile 12. haftalar arasında ortaya çıkar. Çoğu zaman 6 ila 8. haftalarda, ultrasonda rahim içinde gebelik kesesinin görülmemesiyle birlikte fark edilir.
Dış gebelik kendiliğinden geçer mi?
Bazı çok erken dış gebelikler kendiliğinden sonlanabilir. Ancak bunun olup olmayacağını önceden bilmek mümkün değildir ve bu karar yalnızca yakın hekim takibiyle verilebilir. Kendi başına beklemek güvenli değildir.
Dış gebelik tekrarlar mı?
Daha önce dış gebelik geçirmiş olmak, tekrarlama olasılığını artırır. Bu yüzden bir sonraki gebeliğinde test pozitif çıkar çıkmaz hekimine başvurman ve gebeliğin yerinin erken dönemde doğrulanması önerilir.
Dış gebelikten sonra ne zaman tekrar gebe kalınabilir?
Bu süre uygulanan tedaviye ve iyileşme durumuna göre değişir. Ne zaman denemeye başlayabileceğini, tedavini yürüten hekimle konuşarak belirlemelisin.
Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki kurumların yayımladığı kılavuz ve bilgilendirme kaynaklarına dayanılarak hazırlanmıştır. Bağlantılar ilgili kurumun kendi sitesine gider.
- Ectopic pregnancy National Health Service (NHS)
- Ectopic Pregnancy (FAQ) American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG)
- Ectopic pregnancy and miscarriage: diagnosis and initial management (NG126) National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
- Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, doğum öncesi bakım bilgileri T.C. Sağlık Bakanlığı
Kaynaklar yazının hazırlandığı tarihte erişilebilir durumdaydı. Kurumlar kılavuzlarını güncelleyebilir, en doğru bilgi için kendi sitelerini kontrol et.
